تعريف آموزش و پرورش دوره راهنمايي تحصيلي:

- دوره راهنمايي تحصيلي پس از دوره ابتدايي ( مرحله اول تعليمات عمومي ) آغاز مي شود و مرحله دوم تعليمات عمومي به شمار مي رود . معمولا گروه سني يازده تا سيزده ساله در اين دوره تحصيل مي كنند .

علت نامگذاري مرحله دوم تعليمات عمومي به نام دوره راهنمايي تحصيلي وارد شدن مفهوم راهنمايي در آموزش و پرورش و لزوم توجه به تفاوتهاي فردي و فراهم كردن شرايط بهره برداري صحيح از استعدادهاست كه در همه سطوح تعليمات رسمي بايد مورد توجه قرار گيرد.

بنابراين مدارس راهنمايي تحصيلي براي تربيت نوجوانان يازه تا سيزده ساله با اهداف خاص اين دوره تاسيس شده اند كه در آنها علاوه بر افزايش معلومات و توجه به رشد بدني ، عقلي ، اجتماعي ، عاطفي ، اخلاقي ، اعتقادي و... خدمات راهنمايي و مشاوره نيز ارايه مي شود .

اهميت دوره راهنمايي تحصيلي:

دانش آموزان اين دوره در مرحله حساسي از زندگي ، به نام نوجواني هستند ويژگيهاي خاص اين سنين و تحولات جسماني و رواني در نوجوانان ايجاب مي كند كه آنان در مراكز تربيتي خاصي تحت تعليم و تربيت قرار گيرند .

بنابر تحقيقات روانشناسان علاوه بر ظهور ويژگيهاي شخصيت ، تفكر انتزاعي دانش آموزان در اين مرحله شكل مي گيرد و موضوعات و شيوه آموزش به آنان با كودكان دوره قبل تفاوت بارز پيدا مي كند.

طبق سرشماري سال 75 گروه سني 10- 14 ساله 12/15 درصد و گروه سني 11-13 ساله 9/07 درصد از كل جمعيت را نشان مي دهد .

اين دوره نسبت به دوره ابتدايي از نظر تنوع دروس و تنوع دبير تفاوت دارد ، از اين رو توجه خاص به اين دوره و ايجاد و توسعه مراكز تربيتي براي اجراي برنامه ها تدوين شده ضرورت دارد .

اهم ويژگيهاي نوجوانان از نظر بدني ، شناختي ، اخلاقي ، اعتقادي ، عاطفي ، و اجتماعي عبارت است از :

سريعتر شدن آهنگ رشد جسمي و تغيير در تناسب و تعادل بدن

گذر از مرحله تفكر انضمامي و ورود به مرحله تفكر انتزاعي

بلوغ جنسي و ظهور علايم جسمي و رواني آن

از نظر اخلاقي و اعتقادي :

نوجوانان اين دوره سعي مي كنند هر چيزي را از نو ارزيابي كنند و بتدريج در جهت تشخيص طلبي اخلاقي گام بردارند.

آنان مايلند درباره معني حيات به اعتقادي مستحكم برسند از اين رو فلسفه زندگي قانع كننده اي نياز دارند .

مسايل مذهبي ، سياسي و اجتماعي فكر كودكان را به خود مشغول مي كند .

از نظر عاطفي :

به محبت كردن و محبت ديدن تمايل بيشتر دارند .

عواطف آنان فعال و پوياست و از حالات عاطفي ناپايدار برخوردارند.

به افتخار جويي تكيه مي كنند .

تاحدي پرخاشگر به نظر مي رسند و رفتاري گستاخانه و تا اندازه اي بي ادبانه دارند.

 

ازنظر اجتماعي :

با محيط اجتماعي برخوردي فعال دارند .

وابستگي آنان به خانواده كمرنگ و همانند سازي نوجوانان با گروه همسال تقويت مي شود و بشتر تحت تاثير دوستان قرار مي گيرد .و گروه گرايي آنان به اوج مي رسد.

در جستجوي احراز هويت ، تشخيص طلبي واستقلال جويي ، حمايت و همدردي و كسب نقش هاي اجتماعي هستند.

تمايل به استقلال راي دارند و در سازگاري اجتماعي آنان آشفتگي ديده مي شود .

تاريخچه ظهور و تكوين دوره راهنمايي تحصيلي :

تا سال 1344 دانش آموزان دوره ابتدايي پس از شش سال تحصيلي به دوره اول متوسطه وارد مي شوند و در اين دوره به مدت سه سال به تحصيلات خود ادامه مي دادند .

در طرح اصلاح نظام آموزش و پرورش ايران در سال 1344 ، دوره ابتدايي پنج سال اعلام شد و بعد از آن دوره اي با نام دوره راهنمايي به مدت سه سال اعلام شد و از سال 1350 با اهداف وبرنامه معيني در سراسركشور آغاز شد .

اهداف دوره راهنمايي تحصيلي :

در برنامه دوره سه ساله راهنمايي تحصيلي مصوب 1346 اهداف اين دوره به شرح ذيل تعيين شده است :

1- پرورش فضايل اخلاقي ومعنوي دانش آموزان

2- كمك به ايجاد نظم و تربيت و پرورش عادت و تفكر علمي كه از دوره پنجساله ابتدايي آغاز شده است .

3- افزايش تجارب و معلومات عمومي دانش آموزان براي بهتر زيستن در اجتماع

4- تشخيص استعدادها و رغبتهاي فردي دانش آموزان در رشته هاي نظري . فني و حرفه اي و راهنمايي آنان براي انتخاب رشته هاي مختلف بر حسب استعدادهاي عمومي و اختصاصي و نياز هاي كشور .